Intersekse: betekenis, lichaam en respectvol taalgebruik
Intersekse verwijst naar aangeboren variaties in lichamelijke geslachtskenmerken die niet passen binnen de gebruikelijke indeling van lichamen als uitsluitend vrouwelijk of mannelijk. Je komt ook de benamingen ‘inter*’ en ‘interseksueel’ tegen. Welk woord iemand voor zichzelf gebruikt, verschilt per persoon.
Wat betekent intersekse?
Het gaat om lichamelijke kenmerken, zoals chromosomen of geslachtsorganen. De term verwijst niet naar één bepaalde anatomie. De belangenorganisatie OII Germany beschrijft inter* als een verzamelterm voor verschillende lichamen en ervaringen. Intersekse personen vormen daarom ook niet simpelweg één derde geslachtscategorie.
Je kunt uit de term alleen niet afleiden hoe iemand het eigen lichaam ervaart of erover wil praten. Als iemand je erover vertelt, hoef je dus niet het persoonlijke verhaal te raden of een uitleg te verwachten die voor alle intersekse personen geldt.
Intersekse of een gender buiten de tweedeling man en vrouw: wat is het verschil?
Intersekse heeft betrekking op geslachtskenmerken. Een gender buiten de tweedeling man en vrouw verwijst naar een genderidentiteit die niet uitsluitend binnen de categorie vrouw of man valt. Die twee kunnen samengaan, maar dat hoeft niet. OII Germany benadrukt dat intersekse personen verschillende genderidentiteiten hebben.
| Begrip | Waar het over gaat |
|---|---|
| Lichamelijke geslachtskenmerken | Kenmerken van het lichaam |
| Genderidentiteit | Hoe iemand het eigen gender ervaart en benoemt |
| Seksuele oriëntatie | Tot wie iemand zich seksueel aangetrokken voelt |
Dit onderscheid helpt je om begrippen niet met elkaar te verwarren. Het is geen uitnodiging om iemand in een gesprek naar alle drie de dingen te vragen. Om prettig met iemand om te gaan, hoef je niets te weten over diens lichaam of liefdesleven.
Welke benaming past?
Je kunt in het algemeen spreken over intersekse personen. Als het om een specifieke persoon gaat, gebruik je de woorden die diegene zelf gebruikt. Intergeschlechtliche Menschen e. V. beschrijft ook dat sommige mensen woorden die vroeger als scheldwoord werden gebruikt, zelfbewust voor zichzelf gebruiken. Dat betekent niet dat je die woorden ongevraagd voor anderen kunt gebruiken.
Je leest bijvoorbeeld een persoonlijk verhaal waarin iemand zichzelf met het Duitse woord ‘Zwitter’ omschrijft. Als je daarover vertelt, kun je zeggen: ‘Die persoon gebruikt dat woord voor zichzelf.’ Dat is iets anders dan een ander dat etiket geven. Je hoeft iemands zelfgekozen benaming niet te corrigeren of tot algemene regel te maken.
Als iemand je iets persoonlijks toevertrouwt
Een vriendin vertelt je tijdens een wandeling dat ze intersekse is. Je kunt bijvoorbeeld beginnen met: ‘Bedankt dat je me dit vertelt. Wil je er meer over praten?’ Je kunt luisteren zonder naar diagnoses, behandelingen of details over haar lichaam te vragen.
Misschien vertelt ze over een vervelend gesprek. Dan past de vraag ‘Wat had je op dat moment graag gewild?’ beter dan een vraag over haar chromosomen. Sluit aan bij waarover ze daadwerkelijk wil praten.
Privé blijft privé, ook als je het goed bedoelt
Later praat een groep in algemene zin over intersekse. Noem je vriendin niet zonder haar toestemming als voorbeeld. Dat ze jou iets heeft toevertrouwd, betekent nog niet dat ze het in die groep wil vertellen.
Ook voor een bericht op sociale media dat goed bedoeld is, heb je haar toestemming nodig als mensen kunnen herkennen dat het over haar verhaal gaat. Vraag concreet welke informatie je met wie mag delen. Je kunt je ook inzetten voor respectvol taalgebruik zonder haar persoonlijke ervaring door te vertellen.
