Gaslighting: betekenis, voorbeelden en steun
Gaslighting is een vorm van psychologische manipulatie die je vertrouwen in je eigen waarneming en herinnering ondermijnt. Gebeurtenissen worden bijvoorbeeld ontkend of verdraaid, terwijl jij wordt neergezet als verward of ongeloofwaardig. Het is meer dan wanneer twee mensen zich een situatie anders herinneren.
Hoe herken je gaslighting?
Je brengt een afspraak ter sprake, maar de ander beweert herhaaldelijk dat die nooit is gemaakt. In plaats van de afspraak te bespreken, gaat het ineens alleen nog maar over hoe onbetrouwbaar jouw geheugen zogenaamd is. De Frauenhauskoordinierung beschrijft onder meer het ontkennen van gebeurtenissen en het kleineren van iemands waarnemingen.
De term beschrijft gedrag en is geen diagnose van de betrokken persoon. Je hoeft geen bepaalde persoonlijkheid aan te tonen of de hele relatie te kunnen uitleggen om over een belastende ervaring te praten.
Ruzie of doelbewust aan het twijfelen gebracht worden?
Een misverstand kun je vaak bespreken aan de hand van het concrete onderwerp. Als jullie je iets anders herinneren, kan er ruimte blijven voor beide perspectieven. Maar als jouw waarneming steeds weer in algemene zin wordt afgedaan als onbetrouwbaar, verdwijnt die ruimte. De volgende zelfgeschreven voorbeelden maken het verschil duidelijk, zonder een individueel geval te beoordelen.
| Een verhelderend gesprek | Een problematisch verloop |
|---|---|
| „Ik heb het anders begrepen. Wat bedoelde je precies?” | Er wordt steeds weer gezegd dat je herinnering verzonnen is; de ander gaat niet in op de vraag zelf. |
| Jullie proberen samen te achterhalen wat er oorspronkelijk was afgesproken. | Zelfs het feit dat je ernaar vraagt, wordt aangevoerd als bewijs dat er iets mis met je zou zijn. |
Op basis van één uitspraak kun je niet alle achtergronden kennen. Toch mag je serieus nemen dat een situatie je belast. Je hoeft niet te wachten tot je het gedrag met zekerheid kunt benoemen.
Je hoeft een ruzie niet te winnen
Als een directe confrontatie de situatie kan verergeren, hoef je de ander niet ermee te confronteren. Praat liever met iemand die je vertrouwt of zoek advies. Bayern gegen Gewalt noemt steun van mensen die je vertrouwt en van deskundigen.
Voor een eerste gesprek kun je alvast bedenken: Wat is er gebeurd? Wat is er gezegd? Waar maak je je op dit moment zorgen over? Je hoeft daar geen sluitende verzameling bewijzen van te maken. Je zou bijvoorbeeld kunnen zeggen: „Na onze gesprekken twijfel ik steeds vaker aan mijn herinnering. Ik wil met iemand bespreken wat er gebeurt.”
Advies vinden in Duitsland
- Voor vrouwen: In de zoekfunctie voor adviescentra van bff kun je zoeken op plaats, onderwerp en taal. Dit is een aanbod in Duitsland.
- Voor mannen: Het Duitse Männerhilfetelefon biedt anoniem en gratis onlineadvies, ook over psychisch geweld.
- Bij direct gevaar: Bel in Duitsland de politie via 110.
Als iemand je apparaat of berichten controleert, houd daar dan rekening mee wanneer je contact opneemt. Vertel een adviescentrum op welke manier en op welke momenten ze je mogen bereiken.
Als iemand je over zulke ervaringen vertelt, luister dan eerst. Vraag welke steun diegene wil. Samen zoeken naar advies kan nuttiger zijn dan eisen dat diegene meteen een beslissing neemt over de relatie.
