Sperma: samenstelling en functies van de verschillende bestanddelen
Sperma bevat normaal gesproken zaadcellen en vocht waaraan verschillende klieren bijdragen. Zaadcellen zijn de voortplantingscellen; het zaadvocht vormt hun omgeving en vervoert ze. Als je de samenstelling wilt begrijpen, is dit onderscheid daarom een goed startpunt: sperma en zaadcellen zijn niet hetzelfde.
Waar komen de verschillende bestanddelen vandaan?
| Bestanddeel | Herkomst | Functie |
|---|---|---|
| Zaadcellen | Ze ontstaan in de testikels en rijpen daarna verder in de bijbal. | Ze bevatten erfelijke informatie en kunnen een eicel bevruchten. |
| Vocht uit de zaadblaasjes | De zaadblaasjes geven hun afscheiding af aan de afvoerende wegen. | Het bevat onder andere fructose als energiebron en eiwitten die bijdragen aan de aanvankelijke gelachtige structuur. |
| Vocht uit de prostaat | De prostaat ligt onder de blaas en geeft ook vocht af. | Dit is een ander belangrijk bestanddeel van het vocht waarin de zaadcellen worden vervoerd. |
Het grootste deel van het zichtbare vocht komt uit de zaadblaasjes en de prostaat. Een grotere hoeveelheid sperma betekent dus niet automatisch dat er meer zaadcellen in zitten. Aan het volume kun je het aantal cellen niet aflezen.
Wat betekent zaadplasma?
Met zaadplasma wordt het vloeibare deel van het sperma bedoeld. Op een laboratoriumuitslag kunnen daarnaast termen staan als zaadcelconcentratie, beweeglijkheid of vorm. Die beschrijven de cellen en zijn iets anders dan de eigenschappen van het vocht waarin ze zich bevinden.
Een voorbeeld maakt het onderscheid duidelijk: het volume beschrijft de hoeveelheid van het volledige monster. De concentratie beschrijft hoeveel zaadcellen er in één milliliter zitten. Een uitspraak over de ene waarde beantwoordt dus nog niet de vraag over de andere.
Hoe is een zaadcel opgebouwd?
Een zaadcel bestaat uit een kop, een middenstuk en een staart. De kop bevat de erfelijke informatie. In het middenstuk zitten structuren die energie leveren; met de staart kan de cel zich voortbewegen. Deze onderdelen zijn te zien op sterk vergrote afbeeldingen. Met het blote oog kun je individuele zaadcellen niet beoordelen.
Als een tekening veel zaadcellen naast elkaar laat zien, geeft die daarmee niet de werkelijke samenstelling van een specifiek monster weer. Om die samenstelling te beoordelen, is laboratoriumonderzoek nodig.
Waarom verandert het vocht na een zaadlozing?
Vers sperma kan in eerste instantie gelachtig zijn en wordt daarna vloeibaarder. In het laboratorium worden daarom zowel de stroperigheid als het vloeibaar worden beoordeeld. Dat is een andere stap in het onderzoek dan het beoordelen van de zaadcellen onder een microscoop.
Wat kun je afleiden uit de samenstelling?
De bestanddelen verklaren hoe sperma ontstaat. Ze vormen echter geen zichtbare vruchtbaarheidstest. Bij een spermaonderzoek worden verschillende kenmerken samen bekeken; ook een normale uitslag garandeert geen zwangerschap.
Als je vooral wilt weten hoeveel zaadcellen er zijn, is het belangrijk om concentratie en totaal aantal van elkaar te onderscheiden. Gaat het je om een nieuwe verandering in de consistentie, dan zijn het verloop en eventuele klachten nuttiger dan een vergelijking met afbeeldingen op internet.
