Seksuele oriëntatie en genderidentiteit: wat is het verschil?
Kort gezegd: seksuele oriëntatie beschrijft tot wie iemand zich seksueel aangetrokken voelt. Genderidentiteit beschrijft met welk gender iemand zich identificeert. Het ene gaat over aantrekking, het andere over de eigen genderbeleving. Daarom zijn de begrippen niet uitwisselbaar en bepalen ze elkaar niet.
Bij sommige mensen komen seksuele en romantische aantrekking overeen; bij anderen verschilt dat. Als het over verliefdheid gaat, kan de term romantische oriëntatie daarom ook nuttig zijn. Meer over seksuele en romantische oriëntatie.
Vier begrippen, vier verschillende aspecten
Gender en aantrekking kun je met verschillende begrippen beschrijven. In dit overzicht zie je op welke vraag elk begrip antwoord geeft en waarom het ene begrip niet zomaar iets anders bepaalt.
| Begrip | Waar het over gaat | Wat je er niet automatisch uit kunt afleiden |
|---|---|---|
| Seksuele oriëntatie | Tot wie of welke genders iemand zich seksueel aangetrokken voelt. Sommige mensen nemen ook romantische aantrekking mee in hun beschrijving. | Het zegt niet welk gender de persoon zelf heeft. |
| Genderidentiteit | Met welk gender iemand zich identificeert. Dat kan bijvoorbeeld vrouw, man of een gender buiten de binaire indeling zijn. | Het bepaalt niet tot wie iemand zich aangetrokken voelt. |
| Genderexpressie | Hoe iemand gender naar buiten toe uit, bijvoorbeeld met kleding, een kapsel of gedrag. | Uiterlijk laat niet betrouwbaar zien wat iemands genderidentiteit of seksuele oriëntatie is. |
| Bij de geboorte toegewezen geslacht | De geslachtsindeling die bij de geboorte is vastgesteld. | Die hoeft niet overeen te komen met iemands genderidentiteit. |
Het genderwoordenboek legt genderidentiteit, genderexpressie en andere begrippen uit. Sommige mensen gebruiken als zelfomschrijving dat ze niet uitsluitend vrouw of man zijn. Welke omschrijving past, bepaalt de persoon zelf.
Een voorbeeld: twee omschrijvingen kunnen tegelijk passen
Iemand die zich niet uitsluitend als vrouw of man identificeert, kan zich bijvoorbeeld biseksueel noemen. De eerste omschrijving gaat over genderidentiteit; „biseksueel” benoemt een seksuele oriëntatie. De ene zelfomschrijving verklaart de andere niet en spreekt die ook niet tegen. Begrippen als biseksueel kunnen bovendien voor verschillende mensen net iets anders betekenen: het gaat erom hoe iemand de term zelf gebruikt.
Wat je niet kunt afleiden uit iemands uiterlijk of relatie
Stel je voor dat iemand met een vrouw naar een feest komt. Daardoor weet je met wie die persoon daar is. Je weet niet of diegene zichzelf heteroseksueel, lesbisch, biseksueel of anders noemt. Een jurk, een pak of een bepaald kapsel geeft ook geen antwoord op die vraag. Je kunt de persoon die meegaat gewoon bij naam noemen, zonder een verhaal over hen beiden te verzinnen.
Labels zijn vrijwillige zelfomschrijvingen
Sommige mensen vinden een label nuttig, anderen gebruiken meerdere begrippen, veranderen na verloop van tijd hun zelfomschrijving of kiezen helemaal geen label. Je hoeft jezelf niet in een hokje te plaatsen en niemand naar privézaken te vragen. Als een omschrijving belangrijk is, kun je die persoon respectvol vragen hoe die zichzelf noemt. Het antwoord van die persoon is leidend.
