Sperma invriezen: verloop, bewaring en later gebruik

Sperma invriezen betekent dat zaadcellen worden bewaard voor een mogelijke vruchtbaarheidsbehandeling op een later moment. De medische term hiervoor is cryopreservatie. Zo houd je de mogelijkheid open om later een kind te verwekken. Een zwangerschap is daarmee niet gegarandeerd.

Wanneer is het belangrijk om er vroeg over te praten?

Als een geplande kankerbehandeling de vruchtbaarheid kan beïnvloeden, is het belangrijk om dit onderwerp zo mogelijk vóór de start van de behandeling te bespreken. Dat geldt ook als je nog niet zeker weet of je later een kinderwens hebt. De richtlijn voor behoud van vruchtbaarheid bij kanker adviseert om daarvoor in aanmerking komende patiënten vóór de behandeling cryopreservatie aan te bieden.

Ook andere aandoeningen of bepaalde hormoonbehandelingen kunnen aanleiding zijn om te bespreken of sperma kan worden bewaard. Of en wanneer dat zinvol is, hangt af van de geplande behandeling. Stel een noodzakelijke behandeling niet zelf uit, maar stem de planning af met je behandelteam.

Van spermamonster naar opslag

Eerst bespreek je met het centrum de aanleiding, de planning en de benodigde onderzoeken. Meestal wordt het monster verkregen door masturbatie. Soms worden meerdere monsters afgesproken. Lukt het niet om onder tijdsdruk een monster af te geven, bespreek dat dan meteen.

Het laboratorium onderzoekt het spermamonster, bijvoorbeeld op het aantal en de beweeglijkheid van de zaadcellen. Daarna wordt een beschermingsmiddel toegevoegd en wordt het materiaal diepgevroren bewaard. De afdeling andrologie van het UKM beschrijft een bewaakte opslag met stikstof. Als er geen geschikt ejaculaat beschikbaar is, kunnen in bepaalde situaties andere methoden worden overwogen om zaadcellen te verkrijgen. Daarover bespreek je afzonderlijk de mogelijkheden met een arts.

Een vraag die je tijdens de afspraak kunt stellen is: „Ik weet nog niet of ik kinderen wil. Wat moet ik nu beslissen om deze mogelijkheid zo goed mogelijk open te houden?” Je hoeft je verdere levensloop hiervoor nog niet helemaal uitgestippeld te hebben.

Wat kun je zeggen over de kans op succes later?

Niet alle zaadcellen overleven het invriezen en ontdooien. Daarom wordt het monster vóór gebruik klaargemaakt voor de geplande behandeling. Alleen het feit dat er materiaal is opgeslagen, zegt niet of er een zwangerschap zal ontstaan.

Ook een verminderde kwaliteit van het sperma betekent niet automatisch dat invriezen geen zin heeft. Welke mogelijkheden er zijn, hangt af van het monster en de latere vruchtbaarheidsbehandeling. De Krebsinformationsdienst geeft uitleg over het onderzoek en later gebruik. Vraag om een uitleg van de uitslag, zodat je het onderscheid begrijpt tussen het onderzoeksresultaat en jouw persoonlijke kans op succes.

Wat moet je praktisch regelen?

• Wie stemt de afgifte van het monster af op een aanstaande behandeling?
• Welke bewaartermijn spreek je af, en hoe kun je die verlengen of beëindigen?
• Welke kosten zijn er nu en tijdens de bewaring? Welke kosten vergoedt jouw verzekering in jouw situatie?
• Hoe kun je het centrum bereiken als je adres of wensen veranderen?
• Hoe gaat het in zijn werk als je het materiaal later wilt gebruiken?

Vraag om een schriftelijke overeenkomst en een schriftelijk kostenoverzicht. Zo kun je de medische beslissing los zien van de praktische zaken en bij het volgende contact gericht vragen stellen over wat nog onduidelijk is.