Zaaddodende middelen: werking en grenzen van anticonceptie
Zaaddodende middelen zijn producten die bedoeld zijn om zaadcellen te beschadigen of te doden. Je brengt ze in de vagina in om een zwangerschap te voorkomen, bijvoorbeeld als gel of zetpil. Op zichzelf zijn ze geen bijzonder betrouwbare anticonceptiemethode. Ze beschermen ook niet tegen seksueel overdraagbare infecties.
Hoe werkt het?
Een bekend zaaddodend bestanddeel is nonoxinol 9. Dat klinkt in eerste instantie als een eenvoudige manier om extra bescherming te krijgen, maar de werking hangt af van het specifieke product en het juiste gebruik ervan. Een willekeurige gel met een vergelijkbare structuur heeft deze werking niet.
Zaaddodende middelen kunnen deel uitmaken van een barrièremethode, bijvoorbeeld in combinatie met een daarvoor geschikt cervixkapje. Dat betekent niet dat je elk middel met elk cervixkapje kunt combineren. Het juiste product staat vermeld in de gebruiksaanwijzing van het betreffende cervixkapje.
Zaaddodend middel, anticonceptiegel of glijmiddel?
Deze termen verwijzen naar verschillende functies. Op de verpakking moet duidelijk staan waarvoor een product bedoeld is:
| Middel | Waarvoor het bedoeld is |
|---|---|
| Zaaddodend middel | Beschadigt zaadcellen met een chemische stof, bijvoorbeeld nonoxinol 9. |
| Anticonceptiegel met melkzuur | Vult bepaalde barrières aan met een zuur milieu, waardoor zaadcellen minder beweeglijk worden. |
| Gewoon glijmiddel | Vermindert wrijving. Het vervangt geen anticonceptiemiddel en ook niet de gel die bij een cervixkapje hoort. |
Ook een zure gel is niet automatisch getest voor anticonceptie. Het aangegeven gebruiksdoel is bepalend, niet één afzonderlijk ingrediënt of het woord ‘intiem’ op de verpakking.
Meer werkzame stof betekent niet meer zekerheid
Nonoxinol 9 kan het slijmvlies irriteren. Vooral veelvuldig gebruik of gebruik van een hoge dosering kan beschadigingen in de hand werken en het risico op overdracht van hiv verhogen. Het is daarom niet geschikt om te beschermen tegen hiv of andere seksueel overdraagbare infecties. Condooms met deze werkzame stof bieden daarbij geen voordeel ten opzichte van condooms zonder deze stof.
Een branderig gevoel of pijn betekent niet dat het middel bijzonder goed werkt. Gebruik een product dat irritatie veroorzaakt niet zomaar verder en laat aanhoudende klachten beoordelen. Alleen op basis van het gevoel kun je niet vaststellen of de klachten door irritatie of door iets anders komen.
Bij een fout met anticonceptie
Als je een middel bent vergeten of de barrière niet goed hebt gebruikt, kan advies over noodanticonceptie nodig zijn. Neem zo snel mogelijk contact op met een apotheek of arts. Achteraf extra gel inbrengen of de vagina uitspoelen is geen vervanging voor noodanticonceptie.
