Hyperseksualiteit: begrip, belasting en passende hulp

Veel zin in seks hebben is niet hetzelfde als de controle over je gedrag verliezen. In het dagelijks taalgebruik wordt ‘hyperseksualiteit’ voor beide ervaringen gebruikt. Voor een professionele beoordeling is daarom belangrijker wat je ervaart en welke gevolgen dat heeft dan hoe vaak je seks wilt.

Wanneer is er sprake van dwangmatig seksueel gedrag?

De ICD 11 noemt een overeenkomstige stoornis een dwangmatige seksuele gedragsstoornis. Het gaat daarbij om seksuele impulsen die gedurende langere tijd moeilijk te beheersen zijn en om herhaald gedrag dat aanzienlijke belasting of beperkingen veroorzaakt. Veel belangstelling voor seks is op zichzelf niet voldoende.

Ook schuldgevoelens die uitsluitend voortkomen uit morele afwijzing van je eigen seksualiteit zijn geen reden voor deze diagnose. Ze kunnen wel pijnlijk zijn en aanleiding geven om advies te vragen. Een deskundige moet nagaan of het gaat om controleverlies, andere psychische of lichamelijke factoren, conflicten met je eigen overtuigingen of een combinatie daarvan.

Welke ervaringen zijn nuttig om te bespreken?

Vertel zo concreet mogelijk wat er is veranderd. Bijvoorbeeld: ‘Ik neem me voor om te stoppen, maar ben er regelmatig zo lang mee bezig dat ik mijn werk verwaarloos.’ Dat beschrijft iets anders dan: ‘Mijn partner wil minder vaak seks dan ik.’ Verschillende wensen binnen een relatie zijn op zichzelf geen diagnose.

Je kunt een paar punten meenemen naar een eerste gesprek:

• Sinds wanneer ervaar je het gedrag als moeilijk te beheersen?
• Welke gevolgen heeft het voor je dagelijks leven, relaties of gezondheid?
• Wat heb je al willen veranderen, en wat gebeurde er toen?
• Waren er tegelijkertijd veranderingen in je stemming, aandoeningen, nieuwe medicijnen of middelengebruik?

Je hoeft geen volledige verzameling intieme details mee te nemen. Begin met het probleem waarvoor je hulp zoekt. Vind je het lastig om het gesprek te beginnen, dan kun je zeggen: ‘Ik wil over mijn seksuele gedrag praten, maar ik vind dat op dit moment ongemakkelijk.’

Waar kun je terecht voor ondersteuning?

Een artsenpraktijk of psychotherapeutische praktijk kan je situatie beoordelen. Vraag naar ervaring met dwangmatig seksueel gedrag of seksuologie. In Duitsland heb je voor een psychotherapeutisch spreekuur geen verwijzing nodig; de Duitse afsprakenservice via 116117 kan helpen bij het vinden van een afspraak.

De behandeling kan bestaan uit psychotherapeutische gesprekken; andere maatregelen zijn afhankelijk van de individuele beoordeling. Het doel is om belastend gedrag beter te kunnen beheersen, niet om seksualiteit in het algemeen af te keuren. Je hoeft niet eerst een bepaald aantal seksuele contacten te hebben of zelf een diagnose te stellen voordat je om hulp vraagt.